Nobele Heren

In 1914 won Max von Laue de Nobelprijs voor zijn ontdekking van de diffractie van röntgenstraling door kristallen, waarmee hij twee natuurkundige puzzels in een klap oploste. Daarnaast gold de trotse Duitser als bewijs dat je het nazi regime kon doorleven zonder mee te werken. Een gesprek over golfpatronen, gedurfd verzet en wie van de Nobele Heren naar het front zou gaan.

In 1913 won Heike Kamerlingh Onnes de Nobelprijs voor zijn onderzoek naar de eigenschappen van materie bij extreem lage temperaturen, wat leidde tot zijn creatie van de koudste vloeistof ter wereld: vloeibaar helium. Luuk leert kijken naar warmte door de ogen van een natuurkundige. Een gesprek over botsende atomen, het absolute nulpunt en Rubens vriendin.

Voor deze aflevering: een uitvinding! In 1912 won Gustaf Dalén de Nobelprijs voor zijn 'zonneklep', een apparaat dat vuurtorens en boeien automatisch verlichtte. In latere jaren verloor deze Willie Wortel zijn zicht door een ernstige explosie tijdens het werk. Een gesprek over uitvindingen, ongelukken en slutty little glasses.  

De Nobele Heren komen aan bij de vooravond van de quantumfysica. In 1911 won Wilhelm Wien de Nobelprijs voor zijn werk rond de straling van warmte. Ruben legt de intrinsieke koppeling tussen warmte en licht uit. Een gesprek over gloeiende poken, zwarte stralers en zien wat er niet is.

In 1910 won Johannes Diderik van der Waals de Nobelprijs voor zijn toestandsvergelijking voor gassen en vloeistoffen. Laat het nou net zo zijn dat Van der Waals ook het gezicht is van de natuurkundevereniging van Rubens alma mater. Maar wat is in hemelsnaam een toestandsvergelijking? Een gesprek over moleculen, trillingen en de studententijd. 

In 1909 wonnen Guglielmo Marconi en Karl Ferdinand Braun de Nobelprijs voor hun bijdragen aan de ontwikkeling van draadloze telegrafie. In andere woorden, het begin van de radio. Ruben waagt het erop en legt aan Luuk het abstracte concept van elektromagnetische golven uit. Een (brak) gesprek over licht, radio en vroege techgiganten. 

In 1908 won Gabriel Lippmann de Nobelprijs voor zijn methode om kleuren in foto's te verwezenlijken op basis van interferentie. Wat begint als bondig verhaal roept bij Luuk al gauw verschillende associaties op. Een gesprek over emulsies en virtuele kleuren.

Albert A. Michelson won in 1907 de Nobelprijs voor zijn optische precisie instrumenten (woorden die Luuk smaakten) en het werk dat hij daarmee verrichtte. Zo toonde hij onder andere experimenteel aan dat licht een constante snelheid heeft. Ruben legt aan Luuk uit waarom dat zo speciaal is. Een gesprek over relativiteit, tijd en de grenzen van kennis. 

In 1906 won J.J. Thomson de Nobelprijs voor zijn 'theoretische en experimentele onderzoek rondom de geleiding van elektriciteit door gassen'. Of in andere woorden: hij ontdekte het elektron! Een gesprek over deeltjes die zich als golf gedragen, golven die zich als deeltjes gedragen, en een vader en zoon. 

Philipp Lenard was op zijn zachtst gezegd een zure man. Ondanks dat hij in 1905 de Nobelprijs won voor zijn onderzoek naar kathodestralen, bleef hij jaloers op andermans prijzen. En hij werd een nazi. Een gesprek over moraliteit, intelligentie en kleine raampjes.